Permacultuur

Permacultuur is een wetenschap die wordt gebruikt voor het ontwerpen van een leefomgeving voor mensen, die ecologisch duurzaam en economisch stabiel is. Oftewel, je zorgt ervoor dat jijzelf opgaat in het ecologische systeem, waarbij alles wat we doen elkaar ondersteunt. 

Het gaat om het gehele leefsysteem, waarin ruimte wordt gegeven aan dieren, planten en alles wat er om ons heen leeft. Je kunt hierbij denken aan regenwater opvangen en dit vervolgens te gebruiken om de tuin mee te sproeien. Het plaatsen van zonnepanelen om als energie te gebruiken is ook een goed voorbeeld. Maar ook je tuin iets diervriendelijker inrichten voor bijvoorbeeld bijen en vogels. 

SALT& PlanetFirstApproach
image: Rebke Klokke

Waarom permacultuur?

De landbouw verbruikt enorme veel fossiele brandstoffen, zoals olie en aardgas. Deze brandstoffen worden steeds schaarser en daarmee ook duurder. Er moet dus iets veranderen in het huidige landbouwsysteem, omdat dit alles behalve duurzaam is. Daarnaast mist, in de monocultuur die nu de overhand heeft, de natuurlijke diversiteit. Dit komt doordat alleen dezelfde gewassen op een stuk grond worden verbouwd. Hierdoor wordt de grond niet optimaal benut. Daarnaast veroorzaakt dit verschillende ziektes in gewassen en zorgt het voor uitputting van de landbouwgrond wanneer deze niet wordt bemest.  

Steeds meer mensen zijn daarom voorstander van permacultuur. Hierbij worden namelijk verschillende gewassen op een stuk grond verbouwd die elkaar versterken. De grond wordt het gehele jaar door nuttig gebruikt, wat de vruchtbaarheid weer bevorderd. Hierdoor heb je helemaal geen fossiele brandstoffen, kunstmest en bestrijdingsmiddelen nodig, de leefomgeving houdt zichzelf op natuurlijke wijze in stand. Als mens kunnen wij op deze manier worden voorzien in ons voedsel, zonder dat dit ten koste gaat van het natuurlijke ecosysteem. Het interessante en daarbij lastige van permacultuur is dat het overal anders is. In Nederland hebben wij veel water en iets minder zon. In warme landen, zoals afrika is weer heel veel zon en weinig water. Bij permacultuur wordt er per situatie gekeken hoe de omgevingsfactoren optimaal, op natuurlijke wijze kunnen worden benut.

Permacultuur in Nederland 

Nu denk je misschien dat permacultuur enkel is voor de grote landbouwbedrijven. Je hebt het mis! Ook jij kunt een bijdrage leveren en zo goed mogelijk samenleven met jouw natuurlijke omgeving. Dus, zet die eerste stap. Er zijn zelf 12 basisprincipes die ervoor zorgen dat het ecosysteem optimaal werkt, deze kan ook jij allemaal toepassen. 

De co-founder van deze principes is David Holmgren. Ik neem je mee in deze principes, zodat jij een begin kan maken met een eigen permacultuur. 

  1. Observeer en communiceer. Hiermee wordt bedoeld dat we de tijd moeten nemen om ons in de natuur te verdiepen, om het te kunnen begrijpen. 
  2. Energie opvangen en opslaan. De energie die er op het moment wordt opgeslagen om het later te gebruiken wanneer deze schaars is. 
  3. Zorg dat het iets oplevert. De acties die we nemen moeten iets opbrengen voor jezelf en de omgeving.
  4. Vind een zelfregulerend systeem aan de hand van de feedback die gegeven wordt. Oftewel, zorg dat je inspeelt op de problemen (feedback) die je tegenkomt vanuit de natuur. 
  5. Gebruik de overvloed van de natuur. De natuur wordt ingezet om in ons consumptiegedrag te kunnen voldoen. Hierbij worden we minder afhankelijk van niet-hernieuwbare hulpbronnen. 
  6. Reduceer je afvalproductie. Probeer niets verloren te laten gaan en zo min mogelijk weg te gooien. Ga altijd na of je ‘resten’ nog ergens anders voor kunt gebruiken. 
  7. Zet een stap terug voor het herkennen van patronen. Door afstand te nemen kun je gemakkelijker patronen in de natuur herkennen en deze in hun voordeel laten werken. 
  8. Combineer dingen met elkaar, in plaats van zaken van elkaar te scheiden. Laat alles met elkaar in harmonie leven, waardoor de elementen elkaar juist ondersteunen. 
  9. Kies voor kleine, langzame veranderingen voor duurzame resultaten. 
  10. Laat de diversiteit zijn werk doen en waardeer de meerwaarde ervan. Juist de diversiteit in het systeem vermindert de kwetsbaarheid ervan. 
  11. Gebruik kaders, maar ben niet bang om erover heen te kijken. Blijf altijd in beweging om de beste oplossing te vinden. De meest gekozen vorm is niet altijd de beste, dus kijk verder dan de bewandelde paden. 
  12. Maak gebruik van verandering en reageer op wat je ziet gebeuren. 
image: Permaculture principles

Nu je de 12 principes weet, heb je waarschijnlijk al een beter beeld hoe jij zelf een positieve bijdrage kunt leveren aan het ecosysteem. Heb jij bijvoorbeeld een tuin of een balkon? Dan is het de hoogste tijd de bij een handje te helpen. Dit kun je doen door een bijenhotel op te hangen of door bloemen te planten waar de bij blij van wordt. Besproei jij jouw tuin in de zomer nog met kraanwater? Plaats dan een regenton in de tuin om tijdens droogte gebruik te maken van het regenwater wat er nog is. Zo zijn er allerlei manieren om een steentje bij te dragen. 

Permacultuur Moestuin 

Hoe leuk is het om groenten te kunnen eten uit eigen tuin? Yes, heel leuk. Dus aan de slag! Ook in Nederland kun jij prima gewassen kweken in eigen tuin of balkon. Verdiep je eerst in welke gewassen elkaar stimuleren. Zo heb jij geen gekke trucjes nodig om je moestuin in topconditie te houden. Daarbij gebruik je geen bestrijdingsmiddelen om dieren weg te houden van het heerlijke fruit en groenten wat er in jouw moestuin te vinden is. Kijk eens welke natuurlijke oplossingen er zijn voor de problemen waar jij tegenaan loopt. Om een beter beeld te krijgen wat permacultuur precies inhoudt is de documentaire The Biggest Little Farm echt een aanrader. Na het zien van deze film, laat jij je niet meer tegenhouden door een bladluis, maar zoek je naar een gepaste oplossing.